Antrenör-Sporcu İlişkisinin Sportmenlik Yönelimi Üzerindeki Yordayıcılığının Voleybolcular Perspektifinden İncelenmesi
DOI:
https://doi.org/10.70736/spjses.328Anahtar Kelimeler:
Antrenör-sporcu ilişkisi, sportmenlik yönelimi, voleybolÖzet
Bu araştırmada antrenör-sporcu ilişkisi ile sportmenlik yönelimi arasındaki ilişki incelenerek, antrenör-sporcu ilişkisinin sportmenlik yönelimi üzerindeki yordayıcı rolünü belirlemek amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda araştırma ilişkisel tarama modeli kapsamında gerçekleştirilmiştir. Araştırma grubu 18 yaş ve üzeri 154 lisanslı voleybolcudan oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından oluşturulan “Kişisel Bilgi Formu” ile “Antrenör-Sporcu İlişkisi Envanteri” ve “Çok Boyutlu Sportmenlik Yönelimi Ölçeği” kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel istatistikler, bağımsız örneklem t testi, Pearson korelasyon ve basit doğrusal regresyon analizlerinden yararlanılmıştır. Yapılan analizler neticesinde, antrenör-sporcu ilişkisi ile sportmenlik yönelimi arasında pozitif ilişki tespit edilmiştir. Ayrıca analizler, antrenör-sporcu ilişkisinin sportmenlik yönelimini anlamlı biçimde yordadığını göstermektedir. Demografik değişkenler açısından yapılan analizler incelendiğinde; cinsiyet, antrenör ile çalışma süresi ve eğitim durumuna göre antrenör-sporcu ilişkisinde anlamlı farklılık görülmezken, spor geçmişine göre negatif ilişki tespit edilmiştir. Sportmenlik yönelimi incelendiğinde; cinsiyet değişkeni açısından kadınların lehine bir farklılık görülürken, spor geçmişi açısından negatif yönde ilişki tespit edilmiştir. Ancak antrenörle çalışma süresi ile eğitim düzeyi arasında anlamlı bir ilişki görülmemiştir. Sonuç olarak, antrenör-sporcu ilişkisi sportmenlik yönelimi ile pozitif ve anlamlı biçimde ilişkili olup sportmenlik yönelimini anlamlı düzeyde yordamaktadır.
Referanslar
Abakay, U. (2010). Futbolcu-antrenör iletişiminin farklı statülerdeki futbolcuların başarı motivasyonuyla ilişkisi. Doktora Tezi, Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı, Ankara.
Altıntaş, A., Kazak-Çetinkalp, Z., & Aşçı, H. (2012). Antrenör-sporcu ilişkisinin değerlendirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Spor Bilimleri Dergisi, 23(3), 119-128
Aybek, A. (2023). Profesyonel futbolcu ve hentbolcuların sportmenlik yönelimlerinin araştırılması. Mediterranean Journal of Sport Science, 6(1-Cumhuriyet'in 100. Yılı Özel Sayısı), 188-200. https://doi.org/10.38021/asbid.1269260
Bayrakçı, M. (2007). Sosyal öğrenme kuramı ve eğitimde uygulanması. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (14), 198-210. https://izlik.org/JA34YA36TZ
Bülbül, A. (2019). Sporcu perspektifinden istismarcı yönetim algısının antrenör-sporcu ilişkisine etkisinin incelenmesi. Doktora Tezi. Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Anabilim Dalı, Ankara.
Büyüköztürk, Ş. (2024). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı: İstatistik, araştırma deseni, SPSS uygulamaları ve yorum (31. Baskı). Pegem Akademi.
Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
Cevahir, E. (2020). SPSS ile nicel veri analizi rehberi. Kibele.
Choi, H., Jeong, Y., & Kim, S. K. (2020). The relationship between coaching behavior and athlete burnout: Mediating effects of communication and the coach-athlete relationship. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(22), 8618. https://doi.org/10.3390/ijerph17228618
Çik, B., & Küçük, V. (2019). Sporcular tarafından algılanan antrenör davranışlarının bazı değişkenlere göre incelenmesi. Eurasian Research in Sport Science, 4(1), 7-17. https://doi.org/10.22396/ERISS.2019153189
Çoban, M.S. (2019). Antrenör-sporcu ilişkisini etkileyen faktörler (Türkiye hentbol 1. lig örneği). Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Gelişim Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Antrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı, İstanbul.
Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2. Ed.). Lawrence Erlbaum Associates.
Cranmer, G. A., & Myers, S. A. (2015). Sports teams as organizations: A leader-member exchange perspective of player communication with coaches and teammates. Communication & Sport, 3(1), 100-118. https://doi.org/10.1177/2167479513520487
Duda, J. L., Olson, L. K., & Templin, T. J. (1991). The relationship of task and ego orientation to sportsmanship attitudes and the perceived legitimacy of injurious acts. Research Quarterly for Exercise and Sport, 62, 79-87. https://doi.org/10.1080/02701367.1991.10607522
Elik, T. (2017). Güneydoğu Anadolu Bölgesi futbol takımlarında amatör olarak futbol oynayan sporcuların sportmenlik yönelimleri ve empatik eğilim düzeyleri. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Gelişim Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Antrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı, İstanbul.
Eroğlu, A. (2024). Futbolcularda antrenör-sporcu ilişkisi: Mükemmeliyetçilik ve hedef yönelimi perspektifi. Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı, İzmir.
Eröz, M. F., Kılıç, T., & Özcan, S. (2024). Sportsmanship behaviors in early adolescence and gender and family attitudes. Turkish Journal of Sport and Exercise, 26(1), 69-75. https://doi.org/10.15314/tsed.1407297
Ferhatoğlu, G. (2022). Bölgesel amatör lig’de oynayan futbolcuların antrenör-sporcu ilişkilerinin kendine güven düzeyine etkisinin incelenmesi: Aydın ili örneği. Yüksek Lisans Tezi, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Spor Yönetim Bilimleri Ana Bilim Dalı, Aydın.
Gencheva, N., Angelcheva, M., Marinov, T., & Ignatov, I. (2017). Assessment of sportsmanship in case of institutionalized adolescents deprived of parental care. Journal of Health, Medicine and Nursing, 42, 103-109.
González-García, I., Leale, I., Battaglia, G., & Gómez-López, M. (2026). Gender differences in fair play behaviours in elite handball: Evidence from world championship teams. Journal of Human Sport and Exercise, 21(1), 299-314. https://doi.org/10.55860/89hsqe34
Gu, S., Peng, W., Du, F., Fang, X., Guan, Z., He, X., & Jiang, X. (2023). Association between coach-athlete relationship and athlete engagement in Chinese team sports: The mediating effect of thriving. Plos One, 18(8), e0289979. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0289979
Güllü, S. (2018). Sporcuların antrenör-sporcu ilişkisi ile sportmenlik yönelimleri üzerine bir araştırma. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 16(4), 190-204. https://doi.org/10.33689/spormetre.482295
Güllü, S., Keskin, B., Ateş, O., & Hanbay, E. (2020). Coach-athlete relationship and sport passion in individual sports. Acta Kinesiologica, 14(1), 9-15.
Güllü, S., Yıldız, S. M., & Saydam, H. (2021). Boksörlerin antrenör-sporcu ilişkisinin sportmenlik yönelimlerine (fair play davranışlarına) etkisinin incelenmesi. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 7(2), 500-510. https://izlik.org/JA54EN54PX
Gürpınar, B., & Kurşun, S. (2013). Basketbolcuların ve futbolcuların sportmenlik yönelimleri. Akdeniz İnsani Bilimler Dergisi, 3(1), 171-176. https://izlik.org/JA47DH75TD
Jin, H., Kim, S., Love, A., Jin, Y., & Zhao, J. (2022). Effects of leadership style on coach-athlete relationship, athletes’ motivations, and athlete satisfaction. Frontiers in Psychology, 13, 1012953. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1012953
Jowett, S., & Cockerill, I. (2002). Incompatibility in the coach-athlete relationship. In I. Cockerill (Ed.), Solutions in Sport Psychology. Thompson Learning.
Jowett, S., & Ntoumanis, N. (2004). The coach-athlete relationship questionnaire (CART-Q): Development and initial validation. Scandinavian Journal of Medicine and Science in Sports, 14, 245-257. https://doi.org/10.1111/j.1600-0838.2003.00338.x
Kabak, S,. & Baş, M. (2026). Examination of the relationship between athlete identity, emotional intelligence, psychological stress and psychological resilience of university students. BMC Psychology, 14, 205. https://doi.org/10.1186/s40359-026-03984-x
Kahya, Y. (2020). Lisanslı spor yapan gençler ile lisanssız spor yapan gençlerin fair play anlayışları. Düşünce ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 2, 52-66. https://izlik.org/JA66TT74NX
Karasar, N. (2024). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar ilkeler teknikler (39. Baskı). Nobel Yayıncılık.
Keskin, A., Özdemir, A., Tunç, A. A., & Devrilmez, E. (2018). Lise spor takımlarında antrenör-sporcu ilişkisinin incelenmesi. Sportive, 1(1), 1-11.
Kohlberg, L. (1976). Moral stages and moralization: The cognitive-developmental approach. In T. Lickona (Ed.), Moral development and behavior: Theory, research, and social issues (pp. 31–53). Holt, Rinehart & Winston.
Konter, E. (2006). Spor psikolojisi el kitabı. Nobel Yayınları.
Krishnani, H., & Kanade, R. (2025). Sportsmanship in sport: An ethical and performance-based lens. International Journal of Physical Education, Sports and Health, 12(5), 314-317. https://doi.org/10.22271/kheljournal.2025.v12.i5e.3995
Lee, S., Kwon, S., Jang, D., & Kwon, H. (2023). The effect of coach-athlete fit on the coach-athlete relationship in team sport: Role of trust in coach. International Journal of Sports Science & Coaching, 18(4), 986-993.
Li, B., Dittmore, S. W., & Park, J. A. (2015). Exploring different perceptions of coach-athlete relationship: The case of chinese olympians. International Journal of Coaching Science, 9(2), 59-76.
Li, F., & Lu, R. (2025). The management mechanism of sportsmanship and discipline in youth competitions in Gansu province. Lecture Notes in Education, Arts, Management and Social Science, 3(8), 1-9.
Liu, R., Wang, S., & Li, J. (2025). How coach leadership behavior influences athletes’ performance: The chain-mediated role of the coach-athlete relationship and psychological fatigue. Frontiers in Psychology, 15, 1500867. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024.1500867
Longakit, J., Toring-Aque, L., Aque Jr, F., Sayson, M., & Lobo, J. (2024). The role of coach-athlete relationship on motivation and sports engagement. Physical Education of Students, 28(5), 268-278. https://doi.org/10.15561/20755279.2024.0503
Martin, C. B. (2000). The fair play project: evaluation of ethical-value choices in an educational sportsmanship program. Master’s Thesis, Western Michigan University, Human Performance and Health Education, ABD.
Moeller, R. M., Esplin, B., & Conway, S. (2009). Cheesers, pullers, and glitchers: The rhetoric of sportsmanship and the discourse of online sports gamers. The International Journal of Computer Game Research, 9(2), 3-19.
Moen, F. (2012). Subjective beliefs among coaches about how relational factors affect intrinsic motivation, responsibility and development in sport. Athletic Insight Journal, 3(4), 219-235.
Norman, L., & French, J. (2013). Understanding how high performance women athletes experience the coach-athlete relationship. International Journal of Coaching Science, 7(1), 3-24.
Nurrohmah, S., & Tantri, I. D. (2024). The sportsmanship of elementary school students in gender analysis (case study of traditional baren games). Proceeding of Saizu International Conference on Transdisciplinary Religious Studies, 279-290.
Özsarı, A., Demirel, H., Altın, M., Yalçın, Y. G., & Demir, H. (2018). Kadın basketbolcuların sportmenlik yönelimleri. Türk Spor Bilimleri Dergisi, 1(2), 66-71.
Pan, Y., Yu, X., & Yue, Y. (2025). Anxiety and sportsmanship in adolescent athletes: the multiple mediating effects of athlete burnout and exercise cognition. International Journal of Sport and Exercise Psychology, 23(3), 359-374. https://doi.org/10.1080/1612197X.2024.2312439
Ramazanoğlu, F. (2018). Investigation of relationship between coach and athlete in terms of different variables. Universal Journal of Educational Research, 6(7), 1431-1436.
https://doi.org/10.13189/ujer.2018.060703
Razaghi, M. E., Mehrabi, G., & Jalali F. M. (2015). Factor analysis demographic related of sportmanship in professional and champion athletes. Organizational Behavior Management in Sport Studies, 2(5), 65-72.
Rumjaun, A. & Narod, F. (2020). Social learning theory. In Albert Bandura. B. Akpan & T. J. Kennedy (Eds.), Science education in theory and practice: An introductory guide to learning theory (pp. 85-99). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-031-81351-1_5
Safari, I., Supriyadi, T., & Susilawati, D. (2025). Holistic pedagogical model for table tennis: ıntegrating regulations, multimedia, and sportsmanship. International Journal of Human Movement and Sports Sciences 13(3), 636-646. https://doi.org/10.13189/saj.2025.130318
Şahin, M. O., & Yıldırım, A. (2023). Hokey sporcularının sportmenlik düzeylerinin incelenmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 17(1), 26-35. https://izlik.org/JA96AT94FE
Satcher, N. D. (2006). Social and moral reasoning of high school athletes and non-athletes. Doctoral Thesis, The University of Southern Mississippi.
Selağzı, S., & Çepikkurt, F. (2014). Antrenör ve sporcu iletişim düzeylerinin belirlenmesi. CBÜ Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 9(1), 11-18. https://izlik.org/JA34CR84FT
Sezen-Balçıkanlı, G. (2010). Çok boyutlu sportmenlik yönelimi ölçeği’nin Türkçe uyarlaması: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 15(1), 1-10.
Shanmuganathan-Felton, V., Felton, L., & Jowett, S. (2022). It takes two: The importance of the coach-athlete relationship. Frontiers for Young Minds, 10(676115), 167-202. https://doi.org/10.3389/frym.2022.676115
Short, S. E., & Short, M. W. (2005). Essay: Role of the coach in the coach-athlete relationship. Medicine and Sport, 366, 29-30.
Siedentop, D., Hastie, P. A., & Van Der Mars, H. (2019). Complete guide to sport education. Human Kinetics.
Stephen, S. A., Habeeb, C. M., & Arthur, C. A. (2022). Congruence of efficacy beliefs on the coach-athlete relationship and athlete anxiety: Athlete self-efficacy and coach estimation of athlete self-efficacy. Psychology of Sport and Exercise, 58, 102062. https://doi.org/10.1016/j.psychsport.2021.102062
Stornes, T., & Bru, E. (2002). Sportspersonship and perceptions of leadership: An investigation of adolescent handball players’ perceptions of sportspersonship and associations with perceived leadership. European Journal of Sport Science, 2(6), 1-15. https://doi.org/10.1080/17461391.2002.10142577
Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2014). Using multivariate statistics. (6. Ed.). Pearson Education Limited.
Tolukan, E., & Akyel, Y. (2019). Futbolda antrenör-sporcu ilişkisi ve sürekli sportif kendine güven üzerine bir araştırma. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 17(1), 103-112. https://doi.org/10.33689/spormetre.529669
Turan, E. (2021). Kick boks sporcularının sporcu kimlikleri ile sportmenlik yönelimlerinin incelenmesi. Mediterranean Journal of Sport Science, 4(3), 412-423.
https://doi.org/10.38021/asbid.1034174
Ulaş, M., Şenel, E., & Karafil, A. Y. (2020). Triadic relationships between sportspersonship orientation, perception of coach's sportsperson behavior and acceptance of cheating: Theoretical approach to reduce cheating behavior of young football players. International Journal of Applied Exercise Physiology, 9(7), 182-194.
Uludağ-Uyanıker, S., & Yıldız-Çakır, L. (2022, 17-18 Aralık). Futbolcularda sportmenlik yöneliminin farklı değişkenlere göre incelenmesi [Sözlü Bildiri]. 15. Uluslararası Beden Eğitimi, Spor ve Fiziksel Aktivite Kongresi (UBAK). Ankara/Türkiye.
Vallerand, R. J., Brière, N. M., Blanchard, C. & Provencher, P. (1997). Development and validation of the multidimensional sportspersonship orientations scale. Journal of Sport & Exercise Psychology, 19(2), 197-206.
Varol, S., & Türkmen, M. (2021). Bocce lig sporcularının antrenör ilişki düzeyi ile sporda prososyal ve antisosyal davranış düzeyleri arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi. Uluslararası Güncel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 7(1), 19-34. https://izlik.org/JA49HZ96UH
West, L. (2016). Coach-athlete communication: Coaching style, leadership characteristics, and psychological outcomes. Master's Thesis. Bowling Green State University, Departman of Kinesiology, USA.
Yalçın, Y. G., Tek, T., & Çetin, M. Ç. (2020). Amatör olarak spor yapan üniversite öğrencilerinin sportmenlik yönelimlerinin incelenmesi. Türk Spor Bilimleri Dergisi, 3(1), 29-34. https://izlik.org/JA23MH38SC
Yazar, A. M., Süleymanoğulları, M., & Bayraktar, G. (2022). Karate kumite sporcularının sportmenlik yönelimleri. International Sport Science Student Studies Journal, 4(2), 51-59. https://izlik.org/JA57XC99UK
Yulinar, Y., Ma’mun, A., Yudiana, Y., Nuryadi, N., Kurniawati, A., Razali, R., ... & Syahrianursaifi, S. (2026). Correlation analysis of teachers' teaching skills and student sportsmanship in physical education. Retos, 77, 663-675. https://doi.org/10.47197/retos.v77.118544
Zhang, Z., & Surujlal, J. (2011). Relational demography in coach-athlete dyads. African Journal for Physical Health Education, Recreation and Dance, 17(2), 31-42.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2026 Sportif Bakış: Spor ve Eğitim Bilimleri Dergisi

Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
